stress Archieven - Lyske Altena praktijk voor orthomoleculaire therapie

vermoeidheid en antioxidanten

Lyske Altena — Sat, 12 Jun 2021 16:34:08 +0000

Zeker een op de drie Nederlanders geeft aan in meer of mindere mate last te hebben van vermoeidheid. Echter, slechts 6% daarvan gaat met vermoeidheidsklachten naar de huisarts. Dit blijkt uit onderzoek van het NIVEL in opdracht van de gezondheidsraad. Het aantal Nederlanders dat naar eigen zeggen last heeft van vermoeidheid, is sinds 1987 zelfs verdubbeld!
Misschien is vermoeidheid wel de meest ontkende klacht, omdat het makkelijk weggeschoven kan worden onder “het te druk hebben”. Toch is het belangrijk om de signalen van vermoeidheid op te pakken. Wanneer je ondanks een goede nachtrust niet uitgerust wakker wordt, dan gaat er ergens iets mis. In deze blog kijken we naar het verband tussen antioxidanten en vermoeidheid, omdat ik vind dat daar te weinig aandacht voor is.

Antioxidanten: wat zijn dat?

Waarom zijn antioxidanten zo goed voor je? Om dat te begrijpen moet je eerst weten wat antioxidanten nou eigenlijk zijn. Antioxidanten zijn moleculen die andere moleculen beschermen tegen oxidatie. Vandaar ook de naam: anti-oxidant. Oxidatie zorgt voor schade aan weefsel. Straks licht ik toe hoe oxidatie zich uit. Bij antioxidanten kun je denken aan vitamines als: A, C en E, maar ook aan de lichaamseigen stof glutathion, groene thee extract, flavonoïden en resveratrol. Talloze vitamines, mineralen en spoorelementen hebben een antioxidant werking. Hoeveel antioxidanten er precies zijn, is dan ook onduidelijk.

Energiefabriekjes

Wanneer wij iets eten, worden voedingsstoffen uit onze voeding via de darmen opgenomen in het bloed. De darm bevat miniscule verbindingen met de bloedbaan waardoor voedingsstoffen doorgegeven kunnen worden. De voedingsstoffen gaan via de bloedbaan naar onze cellen toe. Bij de cel aangekomen moeten ze door de celwand heen. De celwand heeft de functie om voedingsstoffen door te laten naar binnen en giftige stoffen/afvalstoffen te weren.
Wanneer de voedingsstoffen in de cel zijn aangekomen wordt er energie van gemaakt, we noemen deze energie ATP.

ATP wordt geproduceerd in energiefabriekjes binnen in de cel: mitochondriën. Iedere cel heeft zo’n 500-1000 van deze energiefabriekjes en in totaal bestaat 10% van ons lichaam uit energiefabriekjes. Eigenlijk niet gek, als je bedenkt dat voor ieder proces in ons lichaam energie nodig is. Zelfs als je in dromenland bent.
Bij het maken van energie ontstaat er ook een restproduct, of misschien beter: afvalstof.
Dit kun je vergelijken met een auto of houtkachel waar rook bij vrij komt. In ons lichaam noemen we deze afvalstoffen: vrije radicalen.

Vrije radicalen

Vrije radicalen kun je zien als onevenwichtige moleculen die schade kunnen toebrengen aan weefsels, dit heet oxidatie.
Vrije radicalen zijn onevenwichtig doordat ze tijdens de productie van ATP een elektron hebben afgestaan en nu dus incompleet zijn. In de natuur is er altijd de tendens om een tekort te herstellen. De vrije radicalen gaan daarom op zoek naar een ander elektron om weer compleet te worden. Wanneer ze weer compleet zijn, zijn ze niet schadelijk meer.
Je kunt dit vergelijken met een auto waar 1 wiel bij weggehaald wordt. Wanneer je dan een wiel van een andere auto neemt en die eronder zet, is de auto weer compleet. Toch is dit geen oplossing, want het probleem wordt verplaatst. Je hebt dan eigenlijk een auto met een reservewiel nodig.
Om dit terug te vertalen naar het menselijk lichaam, kun je een antioxidant als “reservewiel” zien. Een antioxidant heeft namelijk een overschot aan elektronen en kan deze dus afstaan aan een vrije radicaal.

In de volgende situaties krijg je te maken met veel vrije radicalen:

Het opnemen van giftige stoffen vanuit het milieu. Denk bijvoorbeeld aan het inademen van: houtrook, fijnstof van wegverkeer, chemicaliën, schoonmaakmiddelen, etc. Daarnaast kun je ook chemische stoffen opnemen via de huid door bijvoorbeeld aluminium op je huid te smeren in de vorm van deodorant of andere schadelijke toevoegingen in verzorgingsproducten.
Roken, het drinken van alcohol, drugsgebruik en medicatie. Bij roken bijvoorbeeld, adem je direct vrije radicalen in.
Stress, in de breedste zin van het woord: psychische stress, lichamelijke stress (pijn), zorgen maken, presteerdruk, etc.
Een laaggradige ontsteking. Dit is een ontsteking waarbij er geen ontstekingskenmerken zijn, maar de ontsteking wel in lichte mate aanwezig is en niet gestopt wordt.
Intensieve sportbeoefening (topsport)

Wat gebeurt er als vrije radicalen niet geneutraliseerd worden door antioxidanten?

Tot op zekere hoogte zijn vrije radicalen nuttig om bacteriën en virussen te doden, echter vaak is er eerder een tekort aan antioxidanten ten opzichte van vrije radicalen. Dan ontstaan er problemen als gevolg van een overschot aan vrije radicalen en dus oxidatie, waarbij je kunt denken aan:

Het beschadigen van de energiefabriekjes met als resultaat: vermoeidheid, vroegtijdige veroudering en chronische aandoeningen.
Beschadiging van de celwand en de wand van de energiefabriekjes. De celwand fungeert als poortwachter om voedingsstoffen binnen te laten naar de mitochondriën en giftige stoffen te weren. Als deze wand beschadigd raakt, zullen voedingsstoffen moeilijk opgenomen worden en afvalstoffen slechter tegengehouden worden.
DNA wordt beschadigd met o.a. een verhoogde kans op tumoren.

Wanneer er zo’n negatieve balans ontstaat met een teveel aan vrije radicalen ten opzichte van antioxidanten, dan noemen we dat oxidatieve stress.

In welke voeding zitten antioxidanten?

Uit onderzoek van de Rijksoverheid blijkt dat we in Nederland gemiddeld zo’n 131 gram groenten per dag eten. Dat is absurd weinig als je het mij vraagt. Groenten bevatten vezels, vitamines, mineralen, spoorelementen en dus ook antioxidanten die belangrijk zijn om alle lichamelijke processen goed te laten verlopen. Een tekort aan groenten en fruit betekent automatisch een tekort aan antioxidanten. Tel daar bij op dat de blootstelling aan vervuilende stoffen en chemische toevoegingen toeneemt en de vitamines, mineralen en spoorelementen die we in groenten en fruit vinden afneemt door bodemuitputting. In 1985 zat er bijvoorbeeld nog 51 mg vitamine C in spinazie en in 2002 was dit gedaald naar ca 18 mg. Onze groenten en fruit zijn dus ook minder voedzaam geworden.

Je kunt je voorstellen dat een verminderde inname van antioxidanten én een toename van oxidatie zorgt voor oxidatieve stress, hoog tijd om de balans te herstellen!

Ik raad altijd aan om minimaal 500 gr groenten per dag te eten, het liefst een kilo! Dat klinkt veel, maar het is maar net hoe je het bekijkt. Wanneer je gewend bent aan een voedingspatroon waar je al jaren voor kiest is een verandering daarin vreemd. En ja, natuurlijk gaat het niet vanzelf om daar verandering in te brengen. Verandering is moeilijk. Als je iets nieuws wilt leren dan kost dat tijd en moeite. Met het aanpassen van jouw voedingsgewoonten is dat net zo.

Tips om meer groenten te eten

Probeer je creativiteit er op los te laten en probeer verschillende bereidingstechnieken uit. Denk bijvoorbeeld eens aan een tray-bake uit de oven: een ovenschaal vol met groenten en kruiden naar wens. Of stoom de groenten eens in plaats van ze te koken. Bij stomen blijven namelijk meer vitamines en mineralen behouden doordat deze niet met het afgietwater weggespoeld worden.
Kook in de avond extra voor de lunch van de volgende dag: in een met groenten gevulde avondmaaltijd zitten véél meer voedingsstoffen dan een paar sneetjes brood met beleg.
Daarnaast kun je eens per week een grote pan met soep maken, je hebt dan direct voor de hele week een gezond tussendoortje én weer extra groenten. Probeer nieuwe smaken te creëren met kruiden/specerijen en gebruik eens balsamico azijn of rode wijnazijn als smaakmakers. Tegenwoordig zijn veel mensen het échte koken een beetje uit het oog verloren. Zonde, want de mogelijkheden zijn eindeloos!
Ook raad ik aan om naast gezonde voeding altijd een goede multivitamine te gebruiken, omdat onze groenten gewoonweg niet meer genoeg vitamines en mineralen bevatten en onze behoefte hieraan verhoogd is. Laat je hierover goed informeren om te voorkomen dat je een multivitamine koopt met de synthetische vormen/niet biologisch beschikbare varianten van vitamines/mineralen
Let op je omega 3 inname! Omega 3 vind je in avocado, vette vis (alleen is deze vaak vervuild), lijnzaadolie, e.d. Zonder voldoende omega 3, geen goede opname van voedingsstoffen. Omega 3 is namelijk onmisbaar voor een goede kwaliteit van de celwand zodat deze voedingsstoffen door kan laten en gifstoffen/afvalstoffen kan weren. Let er wel op dat omega 3 ontzettend gevoelig is voor oxidatie door warmte, licht en zuurstof. Een omega 3 supplement zonder toevoeging van een antioxidant is geen goed idee. Zeker weten dat je een goede omega 3 koopt? Lees dan het artikel over omega 3 op de pagina "mijn blogs".

Oxidatieve stress meten

Wist je dat je oxidatieve stress in kaart kunt brengen door middel van een urine test? Zo kun je zien hoe de verhouding tussen antioxidanten en vrije radicalen is en ingrijpen als dat nodig is voordat zich de gevolgen van oxidatieve stress openbaren.

In het kort

Ik hoop dat ik je met bovenstaande informatie aan het denken heb gezet wat betreft de kijk op vermoeidheid. Moe zijn we allemaal wel eens, maar onthoud dat het niet normaal is om vermoeidheid te ervaren na een goede nachtrust. Naast een gebrek aan antioxidanten kan vermoeidheid ook andere oorzaken hebben. Het is in ieder geval een signaal van ons lichaam om aan te geven dat er iets niet goed gaat. Tijd om er naar te luisteren en op zoek te gaan naar de oorzaak.

Referenties

Centrum voor biologische geneeskunde. Oxidatieve stress. Geraadpleegd op 13-05-2021 van: https://biolgen.nl/behandeling/oxidatieve-stress/.
Cardol, M., Bensing, J., Verhaak, P., Bakker, D. de. 07-04-2007. Moeheid: determinanten, beloop en zorg. Geraadpleegd op 13-05-2021 van: https://www.nivel.nl/nl/publicatie/moeheid-determinanten-beloop-en-zorg.
Baek, J. Lee, M. 31-03-2016. Oxidative stress and antioxidant strategies in dermatology. Geraadpleegd op 13-05-2021 van: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26020527/.

Het bericht vermoeidheid en antioxidanten verscheen eerst op Lyske Altena praktijk voor orthomoleculaire therapie.

Reserve energie

Lyske Altena — Mon, 02 Nov 2020 09:30:17 +0000

Hoe vol is jouw accu?

Er zijn veel mensen met vermoeidheidsklachten, waar tal van oorzaken aan ten grondslag liggen. Er is niet genoeg energie meer om je lichaam te voorzien. Het lichaam kan veel energie uit voeding halen en daarnaast beschikken we over een voorraad “reserve energie”. Dit is jouw accu en deze energie is bedoeld voor bepaalde “noodsituaties”. Onze bijnieren spelen een grote rol in het reguleren van onze reserve energie. Ze zorgen er voor dat er reserve energie vrijkomt wanneer dat nodig is. Dit doen ze door cortisol aan te maken. Vervolgens zorgt cortisol er voor dat er glucose wordt vrijgegeven.

De reserve energie is betrokken bij veel processen in ons lichaam, waaronder de hormoonhuishouding, vruchtbaarheid, waterhuishouding, botstofwisseling, stofwisseling, stressregulatie etc.. Zo kun je je voorstellen, dat wanneer je reserve energie opraakt, je een grote diversiteit aan klachten kunt krijgen. Reserve energie wordt aangesproken wanneer de stoffen die we door voeding binnen krijgen, ontoereikend is ten opzichte van onze behoefte. Dit is het geval bij de volgende situaties:

Langdurige bloedingen
Verwondingen
Groei
Weinig nachtrust
Voeding met te weinig voedingsstoffen
Psychische problemen, angsten
Chemotherapie
Zwangerschap
Etc.

Hoe laden we onze accu op?

Wanneer onze “accu” leeg is, dan duurt het erg lang om hem weer op te laden. Als je weet waaruit de energie bestaat die in de accu ligt opgeslagen, dan weet je ook wat je kunt gaan doen om de accu weer op te laden. Onze reserve energie bestaat uit:

Wat wij bij onze geboorte van onze ouders meekrijgen.
Wat er wordt opgenomen uit de voeding, n.b.: iemand met spijsverteringsklachten zal de gevolgen ook gaan merken aan zijn energieniveau omdat niet alle binnengekomen voedingsstoffen opgenomen kunnen worden.
De energie die wordt aangevuld door rust, ontspanning en slaap.

Uitputtingssignalen

Het is belangrijk dat je leeft naar je energieniveau. De een wordt geboren met meer reserve energie in de accu dan de ander. Dit hangt immers af van wat wij van onze ouders meekrijgen. Logischer wijs kun je zeggen dat hoe meer reserve energie je met je geboorte meekrijgt, hoe gunstiger. Daarentegen kun je met een leefstijl die bij jouw “accuvoorraad” past, een energiek leven lijden. Hoe groot jouw accu ook is. Hoe staat het met jouw accu? Check het lijstje hier onder voor klachten die voorkomen wanneer je je reserve energie aan het uitputten bent.

Angsten
Gewrichtsklachten
Kouwelijk zijn
Wallen/kringen onder de ogen
Onregelmatige cyclus, uitblijven van de cyclus
Osteoporose, artrose
Impotentie, onvruchtbaarheid, overmatige seksuele activiteit
Chronisch moe
Vroegtijdige veroudering
Chronisch moe
Vocht vasthouden, aankomen/afvallen
Sterke zoutbehoefte

Als je last hebt van bovenstaande symptomen, dan is het van belang om te herkennen waar jouw energie naar toe gaat. Zo kun je kijken waar je kunt beginnen met het maken van een betere energiehuishouding. Wat goed is om te begrijpen, is dat ons lichaam niets voor niets doet. Het menselijk lichaam zit zo mooi in elkaar, dat het zelf besluit welke processen prioriteit hebben. Daar gaat de energie naar toe. Processen waarbij “minder urgentie” is, zullen op een lager pitje komen te staan. Dit ga je merken aan bijvoorbeeld je energieniveau. Op dat moment is het hoog tijd om in actie te komen, zodat de “prioriteit processen” niet onder druk komen te staan.

Tips om je te voorkomen dat je jezelf uitput

Vermijd/matig: koffie, chocola, scherpe kruiden
Vermijd roken/drugs
Vermijd overmatige sportbeoefening/zware lichamelijke arbeid
Zorg voor voldoende rust en slaap
Vermijd teveel geestelijke inspanning
Vermijd veel reizen
Als je last hebt van psychische klachten zoals angsten, frustratie, spanningen of zorgen, ga dan op zoek naar een oplossing of hulp. Dit is een grote energieslurper!
Ga niet jarenlang lijnen, dit zorgt ervoor dat jouw lichaam in een overlevingsstand komt te staan en is zo een grote stress factor.
Pak eventuele verteringsproblemen en darmklachten aan, zodat voedingsstoffen goed opgenomen kunnen worden.
Gebruik zo weinig mogelijk medicatie
Zorg voor fijne sociale contacten
Eet niet te zout en kies bij voorkeur voor keltisch zeezout in plaats van geraffineerd keukenzout.
Probeer vroeg op te staan (rond 07:00) en zorg ervoor dat je eerste blootstelling aan licht het licht van de zon is in plaats van een scherm. Dit is belangrijk voor je biologische klok en een energieke start van de dag.
Vul eventuele tekorten aan voedingsstoffen aan, zoals bij een veganistisch of vegetarisch voedingspatroon het geval kan zijn.
Voorkom een te grote blootstelling aan gifstoffen: zie hiervoor mijn E-book.

Ik hoop je hiermee wat inzicht te kunnen geven in jouw energiesysteem, mocht je na het lezen van dit artikel nog vragen hebben, voel je vrij om contact met me op te nemen

Referentie:

De Waal, M., Visser, T (september 2008), Het Energieherstelplan, Amsterdam: Schors V.O.F. Uitgeverij.

Het bericht Reserve energie verscheen eerst op Lyske Altena praktijk voor orthomoleculaire therapie.